Terwijl vriendin Katja thee voor me inschenkt klinkt er een roffel op het voorraam. We kijken op en zien een grijn zende Sytze op en neer springen terwijl hij met zijn padelracket op het raam tikt. Als hij doorheeft dat wij hem gezien hebben, sprint hij om het huis heen en stapt dan met veel bombarie via de achterdeur de woonkeuken in. “Is Harmen der noch net?” is het eerste wat hij zegt na een dikke knuffel gegeven te hebben. Nee, Harmen is er nog niet, maar ook die stapt vijf minuten later de woonkeuken in. Hij is zichtbaar vermoeid en verklaart meteen “ik kom út Antwerpen, ha noch net iens thús west”.
HARMEN TERUG OP HEERENVEEN
We hebben afgesproken bij Sytze thuis in Oranjewâld voor een gesprek over het komende skûtsjesylseizoen. Beiden zeilen ze nu op het skûtsje van Heerenveen. Sytze net als de afgelopen zeven jaar als schipper en Harmen keert terug als fokkenist nadat hij vier jaar schipper op het skûtsje van Langweer is geweest.
Sytze en Harmen. Harmen en Sytze. De tweelingbroers Brouwer worden vaak in één adem genoemd. Ze zorgen al zo lang ik bij het skûtsjesilen betrokken ben voor de vrolijke noot in de vloot. Maar vergis je niet, ze zijn ook bloedfanatiek en heel serieus bezig met hun sport.
De eeneiige tweeling is voor wie ze niet kent identiek: donkerblond, blauwe ogen, een stoppelbaard en een slank, sportief lichaam. Veelvuldig krijgen ze de vraag waarin ze van elkaar verschillen en steevast roept Sytze dan “fyftjin sintimeter!”, gevolgd door een bulderende lach. De vraag waar die vijftien centimeter verschil dan in zit, kun je maar beter niet stellen, want voor je het weet krijg je een nogal dubieus gesprek.
TATOEAGES
De mannen zijn uit elkaar te houden door de tatoeages die ze hebben. Op de bovenarm van Sytze staan coördinaten. “Fan de Tsjongerskâns, it sikehûs op it Hearrenfean. Dêr is myn soan berne.” Ik kijk hem ongelovig aan en Harmen schaterlacht. “Ja echt, dy sukkel!” Sytze lacht ook en ik denk dat hij mij in de maling neemt, maar vriendin Katja knikt en beaamt nogmaals dat het de coördinaten van het ziekenhuis zijn. Dan laat Sytze nog een tatoeage met coördinaten zien, rechts boven z’n borst. “Sjoch, hjir is noch ien. Dizze is fan myn dochter, dy is ek yn de Tsjongerskâns berne.”
Als we uitgelachen zijn, verandert de stemming wanneer Harmen de tatoeages op zijn onderarmen laat zien. Op de rechterarm prijkt het gezicht van pake Sytze die beschouwd wordt als de redder van de SKS. In 1953 ging het niet goed met de Sintrale Kommisje Skûtsjesilen. Voor het kampioenschap waren er maar drie schippers die zich ingeschreven hadden terwijl de SKS had besloten dat er minimaal vier skûtsjes moesten zijn om een kampioenschap te kunnen zeilen. Op een verjaardagsfeestje, en volgens getuigen ‘na een paar borrels’, kregen enkelen Sytze Brouwer zo gek om zijn skûtsje in twee dagen klaar te maken om mee te doen en hij hield woord: met zijn skûtsje Lotus verscheen hij in Grou. Het skûtsje was helemaal kaal. Er zat niets op, zelfs geen zwaard meer… Hij was dan ook kansloos, maar de SKS was wel gered. Harmen is trots op zijn pake. Zo trots dat hij zijn afbeelding altijd bij zich draagt in de vorm van een tatoeage.
Sinds vorig jaar zomer heeft pake Sytze gezelschap gekregen van heit Pieter op het lichaam van Harmen. Op de linkeronderarm prijkt een prachtige tekening van Pieters hoofd. De zwart-witfoto die als voorbeeld diende voor de tatoeage staat toevallig op het kastje achter Harmen. Pieter Brouwer op 42-jarige leeftijd. Kortgeknipt haar, een getaand gezicht met een ernstige uitdrukking. Maar het meest opvallend zijn z’n ogen: bijna lichtgevend. Door de zwart-witfoto is de kleur niet zichtbaar, maar wie Pieter Brouwer gekend heeft, weet dat hij opvallend blauwe ogen had. “In dei foardat er dea gie ha ik dizze tatoeaazje sette litten,” zegt Harmen. En zo komen we automatisch op de reden waarom hij bij zijn broer op het skûtsje gaat zeilen.
BELOFTE AAN HEIT PIETER
Vorig jaar juli overleed Pieter Brouwer op 64-jarige leeftijd aan kanker.
(In memoriam: Pieter Brouwer – Skutsje.nl) Op z’n sterfbed zei Pieter tegen zijn zoons dat het mooi zou zijn als ze weer samen op één skûtsje zouden zeilen. En dan op Heerenveen, want dat is het ‘Brouwer skûtsje’. “Eins fuort nei de wedstriden fan ferline jier wist ik al dat ik dat dwaan moast,” zegt Harmen. “Dy beslissing ha we eins tegearre nommen,” vult Sytze aan. Het komt niet heel vaak voor: De SKS-schipper die een stap terug doet en weer ‘gewoon’ bemanningslid wordt. Toch voelt het voor de Brouwers als een logische stap.
DE BROUWERS EN HEERENVEEN
Als kinderen van veertien jaar zeilden ze eerst met heit op het skûtsje van Eernewoude en gingen daarna met hem mee naar het skûtsje van Heerenveen. Pieter volgde daar Allard Syperda op als schipper en wist driemaal het SKS-kampioenschap binnen te slepen. De ‘Gerben van Manen’ voelt als ‘hun’ schip en samen met zus Trynke vormen de kinderen Brouwer een drie-eenheid. Trynke zorgt voor de communicatie richting het bestuur en neemt organisatorische zaken voor haar rekening en Harmen heeft het winterprogramma en het trainingsschema gemaakt. “Wy fersterkje elkoar, meitsje gebrûk fan elkoars kwaliteiten en we ha elkoar ek nedich,” legt Sytze uit. Hij mag dan als schipper eindverantwoordelijk zijn, zonder broer en zus was het veel lastiger. Dat heeft hij vooral in zijn eerste jaar als schipper gemerkt. “Ik ha doe alles jûn, die alles sels, woe neat oan it tafal oerlitte en wie enoarm gefokust. We waarden twadde, mar ik bin der wol oan ûndertroch gien, omdat it bakken fol enerzjy koste hie.” Sytze zit na dat kampioenschap bijna een jaar thuis. Overspannen, overwerkt, een burn-out… geef het maar een naam. Hij heeft ervan geleerd en doet het nu anders.
Het is wel inherent aan hoe de broers in elkaar steken: ze zijn fanatiek en geven alles. Een topsportmentaliteit, zou je kunnen zeggen. Sytze doet met Heerenveen elk jaar mee om het kampioenschap. Voor Harmen was dat met Langweer anders, hoewel hij wel in zijn eerste jaar vier dagoverwinningen behaalde. Daar spreekt Sytze vol bewondering over: “Ik fyn dat echt knap, hij hat echt alles der út helle, want it is fansels net sa’n skûtsje as dat fan Hearrenfean”. De Gerben van Manen geldt als één van de snelste skûtsjes uit de vloot, hoewel het wel wat veranderd is sinds de nieuwe formule waardoor Heerenveen minder zeiloppervlakte mag voeren.
HET GEMIS IS GROOT
Zou Harmen ook teruggekeerd zijn op Heerenveen als hun vader die wens niet zo duidelijk had uitgesproken? Waarschijnlijk niet, denkt Harmen. Hij had het enorm naar z’n zin bij Langweer en vond het juist omdat er
zo’n goede band was lastig om te melden dat hij ging stoppen als schipper.
Het overlijden van hun heit hakt erin bij de broers. “Foar my is it no it dreechst,” zegt Harmen en hij legt uit dat hij al langer te maken heeft met diep verdriet om een naaste die een ziekteproces doormaakt en komt te overlijden. Zijn schoonvader stopte met chemotherapie in dezelfde week dat zijn vader startte met een chemokuur.
“Do libbest op de automatyske piloat. Wurdst der mei wekker en do giest der mei op bêd. It is krekt in film.” Sytze knikt begrijpend en zegt dat dat ook voor hem geldt. Het gemis is groot: hij kan niet meer om advies gevraagd worden, hij komt niet meer even langs als een van de kinderen jarig is en hij maakt niet meer mee dat beide zonen samen zeilen op zijn geliefde Gerben van Manen. Beide mannen hebben, als eerbetoon aan hun heit, de toevoeging Pzn aan hun namen toegevoegd: Pieterszoon.
PRIMA RESULTATEN
Met de komst van Harmen is het team nog sterker geworden volgens Sytze. In 2017, 2018 en 2019 zeilden de broers ook samen op het skûtsje van Heerenveen. In die jaren bleef het team nagenoeg hetzelfde. Sytze legt uit dat ze enorm op elkaar ingespeeld waren en de resultaten waren dan ook prima. Meteen in zijn eerste jaar als schipper eindigde Sytze als tweede achter Grou. Ook in 2018 en 2019 werd de tweede plaats behaald met de legendarische finale van 2018 op het Sneekermeer als onvergetelijk hoogtepunt.
Daarna werd Harmen schipper van Langweer en meer bemanningsleden maakten een andere keuze waardoor het moeilijker werd om hetzelfde niveau te halen. “Wy ha in pear jier hân dy’t net min wiene kwa prestaasje, mar dy’t wol hiel oars fielden as dy earste trije jier,” legt Sytze uit. Dat Harmen nu terug is, geeft de andere jongens een boost.
WISSELING VAN DE WACHT
Harmen zelf voelt zijn terugkeer niet als een stap terug. “Miskien is it dat wol hear, mar sa fiel ik it net. Ik ha der gjin muoite mei om teamplayer. Mar ik soe it fansels wol hiel moai fine om wer skipper te wurden en dan op Hearrenfean.”
Dat is ook zeker het plan, vertellen de broers. Ze hebben er niet een exact aantal jaren aan verbonden, maar het is wel de bedoeling dat Harmen op een bepaald moment het helmhout overneemt. Een jaar of vijf, denkt Sytze, en op de vraag of het na een kampioenschap niet een mooi moment is om het roer over te geven, antwoordt hij nadenkend dat hij dat niet zo ziet. “As ik dit jier kampioen wurd dan jou ik it net daliks oer. Dan wol ik besykje om nochris kampioen te wurden.”
UITSTEKEND TEAM
Maar is het mogelijk om Grou te verslaan? De achtvoudig kampioen die al jaren met een vaste bemanning zeilt en eigenlijk nooit fouten maakt? Op die vraag antwoordt Sytze zonder aarzelen: “Absolút. Wy ha dit jier in hiele goeie ploech mei Jens Jongsma derby, Atze Rienk de Leeuw, Jaap Jongsma, Jelle Talsma, Jan Tjitte Brouwer en gean mar troch. Allegear hiele fanatike jongens dy’t hiel hongerich binne. En ik sis net dat wy wol even kampioen wurde hear, sa is’t net. Mar it is seker mogelik”.
Er is al voorgesorteerd op een kampioenschap van Sytze Brouwer. Op het kastje tegen de muur staat een fotolijst met daarin een krantenartikel. “Indijkster Courant” staat erboven en dan de kop “Sytze Brouwer kampioen SKS”, gevolgd door de datum “juli 2029”. Sytze heeft het cadeau gekregen van een kennis die er alle vertrouwen in heeft dat de oudste Brouwer in 2029 op het hoogste schavot in de feesttent op het starteiland zal staan. Sytze zelf hoopt eerder al het zilveren skûtsje in ontvangst te mogen nemen, met naast hem broer Harmen.
Wat de zomer zal brengen, weet niemand. Maar dat de Brouwers met meer zijn dan alleen hun bemanning is duidelijk. En als op 26 juli het skûtsje van Heerenveen het Pikmeer op gesleept wordt voor de eerste wedstrijd om het kampioenschap 2025 staan Sytze Pzn en Harmen Pzn Brouwer met herinneringen op hun huid, de stem van heit Pieter in hun hoofd, en een gezamenlijke droom in het vizier, schouder aan schouder op de Gerben van Manen.
