Skûtsje van de Week: Raerder Roek

Berend Jans Boom uit Oostermeer liet in 1906 op Buitenstvallaat bij Drachten een mooi snel skûtsje bouwen om turf, terpmodder en mest te vervoeren. Hij had eigen bezit, een stukje grond waar hij turf liet graven en een boerderijtje op It Wâltsje, aan het water dwars door het dorp. 

‘Raerder Roek’, Raerd

De Zwaluw, Vier Gebroeders, Zwaluw, Twee Gebroeders

Jan Oebeles van der Werff, Buitenstvallaat, Drachten, 1906

Meer dan 27 ton laadvermogen had het niet, eigenlijk te weinig voor een beroepsschipper. Maar Boom was, mede dankzij zijn flinke vrouw Menke, immers zo veel meer. Hij zeilde er tot 1920 mee, vanaf 1911 met Jelle Sakes Stoker uit Irnsum als knecht.

In 1920 kocht Stoker het van 15,66 tot 18,12m verlengde skûtsje van Berend, die zich op 57-jarige leeftijd helemaal toelegde op het boerenbedrijf. Het schip had nu een laadvermogen van 35,231 ton. Op 23 augustus 1922 kwam het schip voor het eerst uit in een wedstrijd van de Watersportvereeniging Bergumermeer. Het regende en het waaide hard en verschillende deelnemers gingen in de fout. Jelle Stoker protesteerde tegen Lammert Brouwer en Jan Bergsma, die een ton niet reglementair gerond zouden hebben, en Sytse Jiskes Sytema, die een ankerpaal voor een boei had weggevaren. Na lang delibereren werd ‘De Jonge Jan’ van Sytema gediskwalificeerd. Brouwer en Bergsma gingen vrijuit omdat de routekaart niet duidelijk was.

De volgende eigenaar was Ale van Jacob Zwerver, die het schip op 15 maart 1927 kocht en naar zijn zonen Jacob, Jan, Johannes en Lieuwe de ‘Vier Gebroeders’ noemde. Hij hield ook in de magere crisisjaren het hoofd boven water door impopulaire lading als zand en steenkool in te nemen. Een boekje met zijn notities is bewaard gebleven. Ook Ale Jacobs Zwerver deed wel eens aan een wedstrijd mee en soms won hij een premie of een prijsje. In 1946 was hij bij de toen pas opgerichte SKS een van de beste zeilers in de B-klassse. 

Wonen en stropen

De uit het werk gestapte schipper Fedde Akkerman bouwde in 1948 de door hem gekochte ‘Vier Gebroeders’ om tot woonschip en legde het aan de Oostergrachtswal aan de kade. Maar ’s zomers gingen hij en zijn vrouw Johanna er geregeld met hun schip op uit, voortgeduwd door een opdrukkertje. Daarin stond een Lister JP2 van 35PK. 

De Spakenburger kastelein Gerrit van der Groep meldde zich in 1965 als volgende eigenaar, die de oorspronkelijke naam ‘Zwaluw’ in ere herstelde, maar verder het schip grondig verbouwde. Het kreeg een motor, een stuurrad in plaats van een helmhout en een royale recreatieroef als woning. Als echte Spakenburger stroopte Van der Groep er natuurlijk ook mee, met de ‘dwarskuil’, in het donker. 

Wedstrijdschip

Via Jappy Strikwerda uit Schraard ging het schip in 1984 naar de Akkrumer zeilmaker Jan de Boer, die er onder de naam ‘Twee Gebroeders’ in 1986 mee begon te zeilen in de B-klasse van de IFKS. Hij promoveerde direct naar de klasse A-Groot. Daarin behaalde hij eerst een derde plaats (1987), vervolgens de titel (’88) en toen een vierde plaats (’89). Anne Speerstra probeerde in die tijd in het dorp een sponsorgroep rond schip en schipper te formeren om de hoge onderhoudslasten draaglijk te maken. Dat lukte matig, zodat het skûtsje in 1990 verkocht werd aan de piloot Philip Lolke van der Woude. Deze startte in 1991 weer in de B-klasse, promoveerde in 1993, maar degradeerde het jaar daarop meteen weer. 

In 1995 werd de Raerder leraar Michiel Kalsbeek eigenaar. Hij veranderde de naam in ‘Raerder Roek’ en werd na een heen en weer in 1997 kampioen in de B-klasse, zodat hij voor de tweede keer naar de A’s promoveerde. Daar bivakkeerde hij zodanig onderaan het klassement dat aan een degradatie in 1999 niet te ontkomen viel. Mede door een verlenging in 2000 naar 20,52m is Michiel sinds 2002 met een nijvere bemanning een vaste waarde in de klasse A-groot, met als beste uitslag de vierde plek in het eindklassement in 2005 en als slechtste herinnering een paar onfortuinlijke harde aanvaringen.

Tegenwoordig is een groep plaatsgenoten van Kalsbeek actief om de dorpsgemeenschap van Raerd (voorheen Rauwerd) voor het skûtsje te mobiliseren. Daar helpt de huidige naam van het schip wel bij, want de bijnaam van de Raerders is ‘roeken’, omdat die beesten geregeld massaal nestelen in de Raerder Bosk bij de ruïneuze resten achter het poortgebouw van Jongema State.

In 2016 zeilde Michiel Kalsbeek voor het laatst op de ‘Raerder Roek’. Hij geeft het helmhout door aan zijn zoon Sijmen die het al meermalen stuurde.

 

Opdrachtgever: Berend Jans Boom, Rottevalle

Registratienummer: L 937 N / L 1729 N

Eigenaar: Michiel Kalsbeek, Raerd

Schipper: Michiel Kalsbeek

Lengte: 20,52

Breedte: 3,60

Holte: 1,13

Tonnage: 36

Gebruik: Wedstrijd/charter

 


Afdrukken   E-mailadres