Bij het skûtsjesilen speelt het bedienen van de grootschoot een zware en cruciale rol. Een skûtsje heeft grote zeilen en er staat veel kracht op de schoten, waardoor de mannen aan de grootschoot mede bepalen hoe hard en hoe stabiel het schip vaart. Wilko Riezebos (47), die voor het zevende seizoen meevaart op het skûtsje van de Sneker Pan, is één van de bemanningsleden die de grootschoot – het dikke touw aan het grootzeil achter op het dek – bedient. Hij is al zeven jaar de bakboord schotenman op de Sneker Pan. Samen met Hilbert Jan en Peter staat hij zijn mannetje op het achterdek.
Zorgen dat het schip snelheid houdt
“We kijken altijd naar de wimpel. Als er bijvoorbeeld ruime wind komt, vieren wij mee zodat het schip snelheid houdt. Als we te scheef gaan, dan vier ik de schoot. Liefst vóór de vlaag, zodat je de snelheid behoudt, hoog blijft varen en er niet veel water in het gangboord komt. Als je te scheef gaat, verlies je snelheid.”
Schoot in de hand
“Bij windkracht 2 of 3 is het heel dynamisch zeilen en moet je echt opletten. Dan hebben we de schoot in de hand: Hilbert Jan als we over bakboord varen, ik als we over stuurboord varen. Als je de schoot in de hand hebt, voel je de druk ook. Dan zie je aan de wimpel: ik moet vieren, anders kan schipper Jappie niet meesturen.”
Fingerspitzengefühl op Earnewâld
“Als je op Earnewâld vaart, slaat de wimpel weg vanwege al die bomen daar. Je weet dat de wind weer terugkomt als je de bomenrij voorbij bent. Als je op zo’n moment de schoot twee meter laat vieren om hem daarna weer te moeten aantrekken, leg je het schip stil. Varen op Earnewâld vraagt fingerspitzengefühl, vandaar dat we daar extra getraind hebben.”
Plekken winnen en verliezen bij de onderboei
“Het ronden van de onderboei, wanneer we van voor de wind naar aan de wind gaan, is essentieel. Dan is het zaak de wimpel goed in de gaten te houden. Als je bij de onderboei bent, moet het zeil strak aangehaald staan. Zo niet, dan verlies je meters, moet je een ruimere bocht maken en kunnen andere schepen tussendoor glippen. Of je de boei goed kunt ronden, heeft ook met je aanvaarroute te maken. Lig je boord aan boord, dan heb je weinig keuze en moet je mee in de massa. Bij de onderboei kun je plaatsen winnen of verliezen, zeker als er een spreader is en je twee kanten kunt kiezen.”
Explosieve kracht en conditie
“Bij het bedienen van de grootschoot gaat het om explosieve kracht en conditie. Als het windkracht vijf is, moet je bij de onderton een flink aantal meters schoot inhalen, de giek naar binnen halen en de schoot weer laten vieren. Vooral dat laatste stukje is rammen en aan! Inmiddels is dit het derde jaar in deze samenstelling op het achterdek. We zijn op elkaar ingespeeld en regelmatig in de sportschool te vinden.”
https://skutsje.nl/grootschoot-skutsjesilen-langwar/